Jump to content

Δυο αγελάδες γράφουν

  • entries
    56
  • comments
    302
  • views
    15,262

Η έλειψη φαντασίας στους σημερινούς μύθους


Διγέλαδος

164 views

Διαβάζω στη συλλογή διηγημάτων του Αργύρη Χιόνη (Το οριζόντιο ύψος κι άλλες αφύσικες ιστορίες), μια ενδιαφέρουσα σημείωση από τον ίδιο μετά από μια αναφορά που κάνει σε ένα μύθο που συμβολίζει τον εποικισμό της Σικελίας από τους Έλληνες (Αλφειός και Αρεθούσα):

 

"Οι αρχαίοι ημών πρόγονοι (αν πράγματι είμαστε απόγονοί τους) χρύσωναν πάντα το χάπι των επεκτατικών τους βλέψεων με κάποιο ωραίο και άκρως ποιητικό παραμύθι, που βασιζότανε, συνήθως στον έρωτα για μια γυναίκα. Η πιο γνωστή περίπτωση είναι όπωσδήποτε αυτή της εθελούσιας απαγωγής της ωραίας Ελένης από τον Πάρι, που είχε ως αποτέλεσμα τον Τρωικό πόλεμο." (σελ. 121)

 

Ο συγγραφέας αναφέρει κι άλλα παραδείγματα και μετά τα συγκρίνει με τη σημερινή εποχή:

 

"Οι σημερινές κατακτητές, άμουσοι καθώς είναι, πλάθουνε άλλους μύθους, για να δικαιολογήσουν τις ένοπλες επεμβάσεις τους άνα τον κόσμο, μύθους πεζούς χωρίς καμιά γοητεία, όπως π.χ., τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων, την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, την αποκατάσταση της δημοκρατίας... Λες, τελικά, να έχουν δίκιο όσοι υποστηρίζουν ότι έχει πλέον επέλθει ο θάνατος της ποίησης;" (σελ. 122)

 

Και φυσικά έμεινα. Δεν το είχα σκεφτεί ότι δεν είναι κάτι καινούριο αυτό που κάνουμε τώρα. Που βασικά τα λέμε τώρα ψέμματα. Και οι αρχαίοι ξέρανε ότι ήταν όλα ψέμματα. Αλλά τουλάχιστον υπήρχε μια όμορφη ιστορία που συμβόλιζε τα πράγματα. Δεν προσπαθούσαν να πασάρουν κάτι άλλο ρεαλιστικό σαν αλήθεια και να τους κοροϊδέψουν. Αν ήταν τώρα οι ίδιοι εδώ, με τί μύθους θα μπορούσαν να συμβολίσουν αυτές τις επεμβάσεις τους; Άσκηση!

3 Comments


Recommended Comments

Καλημέρα Διγέλαδε,

 

Το χρυσωμένο χάπι των αρχαίων ήταν πάντοτε η δικαιοσύνη, η τιμή και το κέρδος. Αυτό, κατά πάσα πιθανότητα, ίσχυε και στην τρωική εκστρατεία - το ίδιο, εν πολλοίς, ισχύει και στις μέρες μας. Ο Χιόνης εξισώνει τη σημερινή προπαγάνδα (η οποία συμπίπτει χρονικά με το πολεμικό γεγονός που έρχεται να δικαιολογήσει) με τη μυθική εξιστόρηση εκστρατειών (η οποία απέχει πολύ από το πολεμικό γεγονός). Θα ήταν ακραίο, και μέχρι στιγμής αστήρικτο, να υποθέσουμε ότι ο Οδυσσέας ή ο Αγαμέμνονας επιστράτευσαν υπηκόους τους με πρόσχημα ένα ερωτικό γεγονός. Βεβαίως δέχομαι ότι θα μπορούσε το "κέρατο" του Μενέλαου να αξιοποιηθεί στην προπαγάνδα ως "προσβολή της τιμής", "άδικη και απρόκλητη επίθεση σε σύμμαχο", αλλά όχι με το ρομαντικό περιεχόμενο που αποδίδει ο Χιόνης στην εκστρατεία. Πιθανότερο ήταν οι Αργίτες αρχηγοί να επικαλεστούν τη φιλοτιμία (αγάπη για τη δόξα) των υπηκόων τους, το αίσθημα δικαίου (απονομή δικαιοσύνης), το φόβο ενδεχόμενης νέας πρόκλησης (σε περίπτωση που η πρώτη έμενε ατιμώρητη), καθώς και να τους δελεάσουν με τα πλούσια λάφυρα που θα άρπαζαν από τις λεηλασίες.

Η αρπαγή της Ελένης (ή το κέρατο του Μενέλαου) είναι ένα πρόσχημα που ανήκει στο πλαίσιο (στην περιφέρεια) της μυθικής εξιστόρησης. Η αληθινή ποίηση της Ιλιάδας βρίσκεται στην περιγραφή των πραγματικών ανθρώπινων καταστάσεων, στην ανάδειξη των ιδεωδών της εποχής και στη γλώσσα. Αντίστοιχα, δες πώς η αμερικανική επέμβαση στο Βιετνάμ εμπνέει ποιητικά το σκηνοθέτη του "Αποκάλυψη τώρα".

Link to comment
Διγέλαδος

Posted

Ναι έχεις δίκιο σε σχέση με την αιτιολόγηση. Και το κίνητρο για τον πόλεμο. Οι αρχαίοι μύθοι, στους οποίους αναφέρεται, είναι περισσότερο κάτι που φτιάχνεται μετά από το γεγονός και μεταφέρεται στις επόμενες γενιές. Ενώ οι περισσότεροι σημερινοί "μύθοι", για τους οποίους γράφει, είναι συνήθως η αιτιολόγηση για πόλεμο (όπως λες κι εσύ). Αν και κάποια ακόμα τα χρησιμοποιούν αφού έχουν περάσει αρκετά χρόνια. Όπως η εκδημοκράτιση..

Link to comment

Διέλαδε γειά και χαρά.Συμφωνώ και εγώ με τον odesseo.Το "χρυσωμένο χάπι" εξαρτάται απο το ποια "πηγή" αποτελεί το σημείο αναφοράς.Αν πρόκειται για μια μυθική αφήγηση γεγονότων που έλαβαν χώρα πριν απο αιώνες,απο έναν ποιητή τότε θα βρείς την ρομαντική άποψη που αναφέρει ο Χιώνης.Αν όμως διαβάζεις έναν ιστορικό σαν τον Θουκιδίδη να περιγράφει γεγονότα σύγχρονά του τότε όχι μόνο δεν θα δούμε καμμιά διάθεση ρομα ντισμού,αλλά θα διαπιστώσουμε οτι και στην αρχαία Ελλάδα τα ίδια με σήμερα κάνανε.Διάβαστε για παράδειγμα στα "Βιωτικά" του Θουκιδίδη τις δικαιολογίες των αθηναίων. Φαίνεται σε όλες τις εποχές οι επιτειθέμενοι προσπαθούν να δικαιολογήσουν ηθικά τις πράξεις τους τόσο απέναντι στους αμυνόμενους όσο και στους ίδιους.

Link to comment
Guest
Add a comment...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

Loading...
×
×
  • Create New...

Important Information

You agree to the Terms of Use, Privacy Policy and Guidelines. We have placed cookies on your device to help make this website better. You can adjust your cookie settings, otherwise we'll assume you're okay to continue..