Jump to content

odesseo's Blog

Sign in to follow this  
  • entries
    8
  • comments
    26
  • views
    1,031

Νοήματα και ιδέες του Εγώ

Sign in to follow this  
odesseo

191 views

[...] ο Descartes έθεσε στον εαυτό του το ερώτημα μήπως η πραγματικότητα που τον περιβάλλει είναι μόνο ένα όνειρο. Στην αγωνία του να περισώσει την πραγματικότητα της ύπαρξής του από την πανουργία του δαίμονα, ο Descartes αφήνει ανεκμετάλλευτο το ίδιο το όνειρο ως καθαρή πηγή φιλοσοφικού στοχασμού. Ο συλλογισμός του δεν προχωρά περισσότερο από το ότι “δεν υπάρχει όνειρο χωρίς κάποιον να το ονειρεύεται”. Πολλά χρόνια μετά τον Descartes, ο Edgar Alan Poe αναρωτιέται εάν όλα αυτά που ζούμε δεν είναι “παρά ένα όνειρο μέσα σε ένα όνειρο” [1]. Αυτό το ενδεχόμενο δεν πέρασε από το νου του Descartes. Τι θα σήμαινε όμως ένα τέτοιο ενδεχόμενο; Προφανώς όχι μόνο ότι ο κόσμος που περιβάλλει τον Descartes είναι ένα όνειρο, αλλά και ότι ο ίδιος ο Descartes είναι ένα ονειρικό πρόσωπο. Η προοπτική αυτή θα ήταν μοιραία για τον Descartes, καθώς καθιστά μάταιη οποιαδήποτε προσπάθεια να θεμελιώσει κάποιος την ύπαρξή του στη δυνατότητά του να ονειρεύεται, εάν κι εκείνος είναι ένα όνειρο.

 

Ο φιλόσοφος Daniel Dennett, σχολιάζοντας το διήγημα του Borges Τα κυκλικά ερείπια [2], παρατηρεί χαριτολογώντας ότι ο Descartes δεν αντιλήφθηκε τις επιπλοκές ενός τέτοιου ενδεχομένου ή, εάν τις αντιλήφθηκε, οπωσδήποτε θα έσπευσε να απορρίψει το ενδεχόμενο αυτό. Γιατί όμως να συμβεί αυτό; Άλλωστε το ότι ονειρευόμαστε είναι μια πραγματικότητα, πέρα από κάθε αμφιβολία. Εφόσον μάλιστα είμαστε σε θέση τις περισσότερες φορές να διακρίνουμε (αντίθετα, ευτυχώς, από τον Descartes) πότε ονειρευόμαστε και πότε όχι, θα πρέπει κι εμείς να είμαστε πραγματικοί. Η πρόκληση του Dennett, που περιγράφεται μοναδικά στο διήγημα του Borges, είναι να γίνουμε για μια στιγμή “Καρτέσιοι” και να δεχτούμε ότι ο κόσμος μας είναι μεν ονειρικός, αλλά ότι δεν τον ονειρευόμαστε εμείς [3]. Τι θα ήμασταν όμως εμείς σε έναν τέτοιο κόσμο;

 

Στα Κυκλικά ερείπια, ο Jose Luis Borges εξιστορεί τη δημιουργία ενός πλάσματος μέσα στο όνειρο ενός μάγου. Ο μάγος φτιάχνει στα όνειρά του το παιδί του, το μελετά και το πλάθει με λεπτομέρεια, το προικίζει με γνώσεις και δεξιότητες. Το όνειρο του πατέρα γίνεται η πραγματικότητα του γιου – οι δυο τους δεν μπορούν ποτέ να έρθουν κοντά, παρά μόνο όταν ο πατέρας βυθίζεται στον ύπνο. Κάποια στιγμή ο μάγος αποφασίζει να αφήσει το γιο του να φύγει, να ζήσει τη δική του ζωή και να διδάξει τη μαγεία και τη λατρεία της φωτιάς. Μόνο ένα σημάδι μπορεί να προδώσει την παράξενη φύση και υπόσταση του γιου: δεν μπορεί να τον αγγίξει η φωτιά. Και όταν κάποιοι άνθρωποι επισκέπτονται το μάγο και του μιλούν για κάποιον άλλο μάγο που περπατά στη φωτιά χωρίς να καίγεται, ο πατέρας αρχίζει να ανησυχεί μήπως ο γιος του καταλάβει την αλήθεια. Από την τυραννία αυτής της σκέψης ο μάγος λυτρώνεται όταν κάποια μέρα ξεσπά φωτιά στο κατάλυμά του και ο ίδιος μένει άθικτος, όταν τα πάντα γύρω του κατατρώγονται από τις φλόγες. Τότε ο μάγος καταλαβαίνει ότι και ο ίδιος ήταν ένα πλάσμα που το ονειρεύτηκε κάποιος άλλος.

 

Το γεγονός ότι ονειρευόμαστε είναι αληθινό. Γνωρίζουμε επίσης ότι το περιεχόμενα των ονείρων είναι πλασματικά για εμάς που ονειρευόμαστε. Είναι όμως έτσι και για τα πρόσωπα που πρωταγωνιστούν στο όνειρό μας; Φαίνεται παράλογο με την πρώτη ματιά, αλλά ποιος μπορεί να αρνηθεί λογικά το ενδεχόμενο να είναι ολόκληρος ο κόσμος μας ένα όνειρο που το ονειρεύεται κάποια άλλη νόηση; Γιατί να μην είναι ένας καρτεσιανός δαίμονας, ή και ο ίδιος ο Θεός του Descartes αυτός που ονειρεύεται τον κόσμο μας; Θα είχαμε τη δυνατότητα να γνωρίζουμε ότι ζούμε σε μια εικονική πραγματικότητα ή ότι είμαστε κι εμείς πλασματικοί;

 

Ο Borges λοιπόν μας προτείνει να σκεφτούμε την εξής εκδοχή: ακόμη κι αν είμαστε απολύτως βέβαιοι για το ότι δεν ονειρευόμαστε την ύπαρξή μας, μπορούμε να είμαστε βέβαιοι ότι δεν την ονειρεύεται κάποιος άλλος; Σε τελική ανάλυση, κάθε γονιός έχει όνειρα για το παιδί του και, ως ένα βαθμό, η ζωή του παιδιού συντονίζεται σύμφωνα με τις προσδοκίες και τα όνειρα του γονιού. Δεν είναι όμως αυτό που μας ενδιαφέρει φιλοσοφικά. Το σημαντικό είναι να αντιληφθούμε το πού αρχίζει και πού τελειώνει αυτή η σειρά από όνειρα. Είναι μια σειρά από όνειρα που φωλιάζουν το ένα μέσα στο άλλο, σαν τις ρώσικες κούκλες; Ή μήπως υπάρχει τελικά μόνο μία νόηση που ονειρεύεται όλα αυτά που εμείς βλέπουμε και θεωρούμε πραγματικά, μόνο και μόνο επειδή δεν τα ονειρευόμαστε εμείς; Ας θυμηθούμε την Πρόταση [...] του Spinoza [...]: ο Θεός είναι το μόνο ον το οποίο έχει υπόσταση και όλα τα πλάσματα είναι ιδέες στο νου του. Ως δημιουργός του κόσμου, ο σπινοζικός Θεός θα μπορούσε να είναι ο πρώτος “ονειρευτής” του κόσμου και ονειρευτής όλων των νοήσεων.

 

Κλείνοντας το σχολιασμό των Κυκλικών ερειπίων, ο Dennett επαναλαμβάνει τη σπινοζική ιδέα, με μια υλιστική προσέγγιση, όχι όμως λιγότερο γοητευτική [4]. Είμαστε μυθιστορήματα γραμμένα από το σώμα μας. Είναι όμως ένα μυθιστόρημα φανταστικό, ένα μυθιστόρημα που κρατάμε στα χέρια μας και το ξεφυλλίζουμε αδιάφορα ή το διαβάζουμε λαίμαργα, μόνο και μόνο επειδή οι ήρωές του είναι φανταστικοί; Με έναν τρόπο δύσκολο ίσως στη σύλληψη, πλούσιο όμως σε περιγραφική δύναμη, είμαστε την ίδια στιγμή κείμενα γραμμένα από το σώμα μας και αναγνώστες παρόμοιων τέτοιων “συν-κειμένων”. Κάποια από αυτά τα συν-κείμενά μας γίνονται τα ίδια συγγραφείς και πλάθουν ιστορίες για πλάσματα φανταστικά [5]. Αυτά όμως το ξέρουν ότι είναι φανταστικά; Κι αν αυτή η ερώτηση ακούγεται παράλογη, τι σημασία θα είχε για το σώμα μου ότι Εγώ πιστεύω ότι δεν είμαι φανταστικό πρόσωπο; “‘Εγώ’ λες και είσαι περήφανος γι’ αυτή τη λέξη. Μα το μεγαλύτερο είναι – που δε θέλεις να το πιστέψεις – το κορμί σου και το μεγάλο λογικό του: που δε λέει Εγώ, μα είναι Εγώ” [6].

 

Απόσπασμα από το άρθρο Νοήματα και ιδέες του Εγώ (ολόκληρο το άρθρο εδώ).

 

[1] Στο ποίημα A dream within a dream.

[2] Jorge Luis Borges, Τα Κυκλικά ερείπια, από το βιβλίο Το Εγώ της Νόησης των D. R. Hofstadter - D. C. Dennett, εκδόσεις Κάτοπτρο, 1993.

[3] Στην περίπτωση αυτή, παρατηρεί εύστοχα ο Robert Nozick, θα έπρεπε "να ανησυχούμε περισσότερο για το ότι κάποιος μας ονειρεύεται, παρά για το ότι ονειρευόμαστε" (απόσπασμα από το δοκίμιο Fiction, ή Πρόσωπα του Δράματος, όπως είναι ο ελληνικός τίτλος του στο βιβλίο των Hofstadter και Dennett, Το Εγώ της Νόησης, σελίδα 534).

[4] “Δηλαδή υπονοείτε ότι εγώ είμαι το όνειρο του σώματός μου; Είμαι απλώς ένα φανταστικό πρόσωπο σ’ ένα είδος μυθιστορήματος που το συνθέτει το σώμα μου καθώς ενεργεί;” Αυτός θα ήταν ένας τρόπος για να περιγράψουμε την κατάσταση, γιατί όμως να χρησιμοποιήσουμε τον όρο “φανταστικό”; Ο εγκέφαλός μας […] επιτελεί τις φυσικές λειτουργίες του, ταξινομεί τα δεδομένα εισόδου και εξόδου, χωρίς να έχει την παραμικρή υποψία για ό,τι επιτελεί. (Το Εγώ της Νόησης, όπου και παραπάνω, σελ. 406)

[5] Για το θέμα του λογοτεχνικού δυϊσμού, βλέπε το σύντομο δοκίμιο του Robert Nozick, Fiction, όπου και παραπάνω, καθώς και το δοκίμιο "Ποιος τελικά είμαι εγώ" από το βιβλίο του Αριστείδη Μπαλτά Αντικείμενα και όψεις εαυτού (Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2001).

[6] Nietzsche, Friedrich, Also Sprach Zarathustra, (ελληνικός τίτλος: Έτσι μίλησε ο Ζαρατούστρα, μετ. Άρη Δικταίου, εκδόσεις “Δωδώνη”, σελ 69-70).

 

Sign in to follow this  


7 Comments


Recommended Comments

Η σπινόζικη προσέγγιση είναι, αν μη τι άλλο, κατά κάποιο τρόπο καθησυχαστική. Σε αντίθεση μ' εκείνη του Πιραντέλλο στα "Έξι πρόσωπα αναζητούν συγγραφέα". Είμαστε ίσως τυχεροί που δε μπορούμε να εντοπίσουμε τον συγγραφέα.

Share this comment


Link to comment

"Ο Θεός είναι το μόνο ον το οποίο έχει υπόσταση και όλα τα πλάσματα είναι ιδέες στο νου του. Ως δημιουργός του κόσμου, ο σπινοζικός Θεός θα μπορούσε να είναι ο πρώτος “ονειρευτής” του κόσμου και ονειρευτής όλων των νοήσεων"

 

χμμμ... Ήμουν σπινοζικός τόσα χρόνια και δεν το ήξερα!

 

Share this comment


Link to comment

Η ίδια η ζωή, δεν είναι παρά ο ονειρικός χορός του χάους.

Οι οργανικές δομές, οι βιολογικοί σχηματισμοί, σε όλες τις μορφές και τις βαθμίδες εξέλιξης, ξεπηδούν, ως αιτιατό, από την ενέργεια και την ανόργανη ύλη, έχοντας σαν αίτιο μια εγγενή διαδικασία αυτεπίγνωσης.

Επιφορτισμένος με το αίτημα αυτό από την ίδια λοιπόν τη φύση του και μέσα από μια “κατάσταση μέθης”, ανεπαρκούς δηλαδή αντίληψης και ατελούς συνείδησης, ο άνθρωπος αναζητά τον εαυτό του. Και μέσα από τον εαυτό του, τον ίδιο το θεό του.

Τα όριά του θέτουν η περιορισμένη αισθητηριακή του δυνατότητα (η ελλειμματική – και ίσως στρεβλή - κατά συνέπεια εικόνα που έχει για τον κόσμο γύρω του), ο ελάσσων βιολογικός χρόνος, και το μικρό οντολογικό του μέγεθος.

Το εγώ και το είναι, η ατομικότητα και η ουσία της ύπαρξης, μένουν αδιαχώριστα συνήθως, δεμένα στον τροχό του αγώνα και της αγωνίας για επιβίωση. Η ύπαρξη κοιμάται, το ον ονειρεύεται. Είναι ένα όνειρο μέσα στ’ όνειρο (εκείνου που ονειρεύεται τα σύμπαντα).

Share this comment


Link to comment

Αναρωτιέμαι πώς αντιλαμβάνεσαι εσύ ο ίδιος δηλώσεις του τύπου "Η ίδια η ζωή, δεν είναι παρά ο ονειρικός χορός του χάους", Πυθαρίωνα. Και περισσότερο αναρωτιέμαι από ποια θέση διατυπώνεις όλα τα παραπάνω.

Μου θύμισες εποχές που απολάμβανα την ασφάλεια μιας παρόμοιας θέσης, αυτής του doctus. Όμως όλα όσα έβλεπα γύρω μου από τη θέση αυτή κάποτε κατέρρευσαν – χωρίς θόρυβο, σαν να γκρεμιζόταν λίγο-λίγο μπροστά στα πόδια μου ένα κάστρο φτιαγμένο από ζεστό αέρα, τα έβλεπα να χάνονται μέσα σε μια άβυσσο ανοησίας. Τις αναθυμιάσεις της τις βλέπω ακόμα ως ποιητικές αναρτήσεις στο Facebook.

 

Σ' ευχαριστώ για την επίσκεψη και το σχόλιό σου.

Share this comment


Link to comment

Φίλε odesseo, εισπράττω την αναφορά στις προσωπικές σου διαδρομές σαν ευγενικά διατυπωμένη φιλική προειδοποίηση, αποδεχόμενος (και για τον εαυτό μου) ως γεγονός το ότι πολλές φορές ο ενθουσιασμός μας υπερβάλλει της λογικής και η αυταρέσκεια της σωφροσύνης μας.

Δεκτό και κατανοητό. Δέξου κι εσύ ως ειλικρινή την διαβεβαίωσή μου πως προσωπικά δεν νόμισα ποτέ ότι μπορώ να κάνω “δηλώσεις αυθεντίας”. Από καμιά θέση. Στο σχόλιό μου, εν προκειμένω, κάνω απόπειρα να ξετυλίξω απλές σκέψεις, υποκινούμενος από το έντονο ενδιαφέρον μου για θέματα που έχουν φιλοσοφικές διαστάσεις. Ένα ενδιαφέρον, το οποίο ενδεχομένως να εκφράζεται παρορμητικά, ίσως μάλιστα σε γλώσσα μιμητική προς τη γλώσσα εκείνων που φιλοσοφούν, ή ακόμα πιο σωστά, με ποιητική διάθεση που, υπό συνθήκες, μπορεί να φαντάζει σαν υπερφίαλος στόμφος.

 

Μια άλλη αλήθεια είναι πως δεν ένιωσα ποτέ την ασφάλεια την οποία αναφέρεις. Κι ας ακούγεται κι αυτό μεγαλόστομο, από μια άποψη (καθώς, ακραία, ισοδυναμεί με επίδειξη μεγαλειώδους σεμνότητας). Αντίθετα, αισθάνομαι μικρός για να προβαίνω σε “αφαιρέσεις”. Φυσικά, από τις ανοησίες είναι αδύνατο να εξαιρέσει κανείς τον εαυτό του, το ζήτημα δεν είναι να μιλήσω για τις δικές μου. Αλλά είμαι πια μεγάλος σε ηλικία, και σφόδρα θα επιθυμούσα να έχω πειστικά κατοχυρωμένες τουλάχιστον τις προθέσεις μου, μέσα από το ιστορικό μου, ώστε να μην είναι απαραίτητο να τις διαπραγματεύομαι, κάθε φορά που οι περιστάσεις τις θέτουν σε δοκιμασία. Πράγμα μάλλον αδύνατο σ’ έναν δικτυακό χώρο σαν το sff, όπου οι αποστάσεις μας κρατούν αγνώστους μεταξύ μας, και όπου οι αναρτήσεις μας - συχνά χωρίς προσεκτική επιμέλεια - είναι η μοναδική μας ταυτότητα.

 

Για την χρήση πάντως μιας γλώσσας που δημιουργεί εντυπώσεις, έχω κάνει ένα σχόλιο στο blog σου “οδός Καπνικαρέας”, στην ουσία απολογούμενος που επιλέγω αρκετές φορές σχήματα που ηχούν “κάπως”. Ο κόσμος γύρω μου βρίθει από πρότυπα, κι εγώ αρέσκομαι να τρέχω μαζοχιστικά πίσω από τα πιο απρόσιτα για το δικό μου επίπεδο, θέτοντας στον εαυτό μου έναν βαθμό δυσκολίας στον οποίο κινδυνεύω συχνά να μην ανταποκριθώ. Είναι ένα προσωπικό βίτσιο. Γουστάρω τα παιχνίδια της γλώσσας. Το μεγαλείο του εμφατικού γραπτού λόγου. Τίποτα παραπάνω. Κι ας εκθέτει αυτό τις αδυναμίες μου πολλές φορές .

 

Φίλε Παναγιώτη, για το νοηματικό περιεχόμενο της πρότασης "η ίδια η ζωή, δεν είναι παρά ο ονειρικός χορός του χάους":

Σ’ αυτή τη φαινομενικά βαρύγδουπη φράση συμπυκνώνω, σαν σε τίτλο, αυτά που αναλύω αμέσως μετά. Και που είναι νομίζω τελικά πολύ απλά, αν εξηγηθούν.

Ότι δηλαδή, κάθε μορφή οργάνωσης της ύλης ή/και της ενέργειας αποτελεί τα “μάτια και τα αυτιά” του χάους (=σύμπαντος, απείρου) μέσα από τα οποία εκείνο θα αναγνωρίσει και θα κατανοήσει τον εαυτό του. Αυτήν την προσπάθεια αυτεπίγνωσης την ονοματίζω χορό, ποιητική αδεία, αφού την συνδέω με την παλμικότητα, την αέναη κίνηση και τον ρυθμό των υπάρξεων. Χαρακτηρίζω αυτόν τον χορό ονειρικό, για την θολότητα, την ασάφεια, και την ονειρική του παραζάλη (την οποία παραβάλλω με μέθη), καταστάσεις που οφείλονται στην ατέλεια των οντοτήτων που τον βιώνουν. Στην αδυναμία τους δηλαδή να αντιληφθούν σ’ όλο το φάσμα τις “αποχρώσεις” και να συλλάβουν σ’ όλο το βάθος τις διαστάσεις του κόσμου γύρω τους. Με συνέπεια και η εικόνα που αποκομίζει το ίδιο το σύμπαν (=θεός;) για τον εαυτό του να είναι ομιχλώδης, “ονειρική”.

 

Φίλε Παναγιώτη, ελπίζω να αποσαφήνισα σε κάποιο βαθμό τι εννοούσα. Συχνά, οι φιλοσοφικές προτάσεις διατυπώνονται με δυσνόητο τρόπο από τους ίδιους τους φιλόσοφους. Πόσο μάλλον όταν αρθρώνονται (πιο πολύ ωστόσο σαν ποιητικές σκέψεις κι όχι ακριβώς σαν φιλοσοφικές προτάσεις) από ανθρώπους που σαν κι εμένα εναγωνίως επιχειρούν, έρμαια στις εγγενείς τάσεις αλλά και τις αδυναμίες τους, να αδράξουν τις άκρες από τα μπερδεμένα νήματα των νοημάτων του κόσμου.

 

Αν πειστώ ωστόσο, με άμεσο ή έμμεσο τρόπο, ότι η ίδια η φιλοσοφία, όντας κατά τον Μπέρτραντ Ράσελ η μητέρα των επιστημών, δεν επιτρέπει σε κανέναν άλλον, εκτός από τους φιλοσόφους που τηρούν συγκεκριμένα επιστημονικά κριτήρια, στάδια και μεθοδικότητα στην ανάπτυξη των ιδεών τους, να συμμετέχει σε μια τέτοια συζήτηση. Ή, αν θεωρήσω ότι αποκλείει όλους τους άλλους ως υποδεέστερους, αναξιόλογους, και πιθανόν βλάσφημους και καταχρηστικούς, ευχαρίστως, και με πλήρη αποδοχή της αδυναμίας μου, την ίδια στιγμή, θα αποσύρω κάθε φτωχή μου προσπάθεια και θα διαγράψω ευθύς όλα τα σχετικά μου posts.

 

 

Τιμή στους φίλους.

Share this comment


Link to comment

Αγαπητέ Πυθαρίωνα, το σχόλιό σου μού δίνει την αφορμή να επισκεφτώ ξανά (ομολογουμένως με κάποια μικρή δυσφορία) περιοχές της διάνοιας από τη γοητεία των οποίων χρειάστηκα χρόνια για να ξεφύγω. Μιλώ ακριβώς για εκείνες τις περιοχές που βρίθουν φιλοσοφικές προτάσεις και ενατενίσεις οι οποίες, όπως αναφέρεις, "διατυπώνονται με δυσνόητο τρόπο από τους ίδιους τους φιλόσοφους". Είναι αλήθεια ότι πολλοί φιλόσοφοι επιδεικνύουν συχνά αυτή την ποιητική διάθεση που, όπως πάλι σωστά αναφέρεις, "μπορεί να φαντάζει σαν υπερφίαλος στόμφος". Η γοητευτική αμφισημία και η λιγότερο γοητευτική θολότητα αυτών των φιλοσόφων δεν διαφέρει σημαντικά από αυτό που χαρακτηρίζεις παραπάνω ως υπερφίαλο στόμφο. Και πολύ σωστά, αυτό δεν είναι ποίηση, αλλά ποιητική διάθεση. Και μάλιστα μία από τις πολλές ποιητικές διαθέσεις - κατά τη γνώμη μου, η χειρότερη. Είναι μια διάθεση που λειτουργεί ως επίχρισμα ή ένδυμα όχι για μια ιδέα ή θεωρία, αλλά για την υποψία μιας ιδέας ή θεωρίας. Οι φιλόσοφοι που καταφεύγουν σε αυτήν τη διάθεση συνήθως το κάνουν όχι για να αναπαραστήσουν με τρόπο εύληπτο την ιδέα τους στους άλλους, αλλά για να την δουν πρώτα-πρώτα οι ίδιοι. Κάνουν το αντίθετο από αυτό που μας λέει το γνωστό παραμύθι: προσπαθούν να ντύσουν με πολυτελή ενδύματα έναν αόρατο αυτοκράτορα. Εάν η ποίηση και η φιλοσοφία ενδιαφέρονται για την αλήθεια και την ουσία των πραγμάτων, πέρα από τα φαινόμενα, τότε, κατά τη γνώμη μου, οφείλουμε να απαλλάξουμε τον αυτοκράτορα από τα περιττά ρούχα, για να δούμε πως είναι -και εάν υπάρχει τελικά- ο αυτοκράτορας.

 

Δεν στρέφομαι εναντίον σου, ούτε αποστέργω την ποιότητα των σκέψεών σου. Και σε καμιά περίπτωση δεν υπαινίσσομαι ότι υπάρχουν άνθρωποι υποδεέστεροι, αναξιόλογοι ή βλάσφημοι που δεν έχουν δικαίωμα να συζητούν και να φιλοσοφούν. Άλλωστε, αυτοί οι άνθρωποι, εάν υπάρχουν, αποφεύγουν επιμελώς τέτοιου είδους συζητήσεις.

 

Τιμή στους φίλους.

Share this comment


Link to comment

Καλημέρα οdesseo.

Χρήσιμες οι επισημάνσεις σου, αφορμές για περεταίρω σκέψεις κι επεξεργασίες.

 

Το πιο συναρπαστικό νομίζω και ταυτόχρονα ενθαρρυντικό για τον αναζητητή της αλήθειας, είναι όταν αποδεικνύεται πως τελικά η ατέρμονη αυτή αναζήτηση δεν αποτελεί μοναχική, ατομική περιπέτεια, αλλά επί μέρους κομμάτι μιας συλλογικής, πανανθρώπινης πορείας. Στα πλαίσια αυτά, ανεκτίμητη είναι επομένως η εισφορά κάθε πληροφορίας και κρίσιμη η ανταλλαγή απόψεων, στοιχεία που άλλωστε αποτελούν τη βάση της διαλλαγής, της απαραίτητης για την γενικότερη συμπόρευση.

 

Γι αυτό και,

τιμή στους φίλους.

Share this comment


Link to comment

Create an account or sign in to comment

You need to be a member in order to leave a comment

Create an account

Sign up for a new account in our community. It's easy!

Register a new account

Sign in

Already have an account? Sign in here.

Sign In Now
×

Important Information

You agree to the Terms of Use, Privacy Policy and Guidelines. We have placed cookies on your device to help make this website better. You can adjust your cookie settings, otherwise we'll assume you're okay to continue..