Jump to content

Ρουμπαγιάτ


Recommended Posts

Cassandra Gotha

Ρουμπαγιάτ σημαίνει τετράστιχα, ένα ποιητικό σχήμα δημοφιλές στην Περσία. Ο όρος όμως συνδέεται κυρίως με τον μεγάλο ποιητή Ομάρ Καγιάμ. Κάθε ρουμπάι, με τις συμπυκνωμένες του εικόνες ή/και νοήματα, αναπτύσσει ένα πλήρες νόημα μέσα στους τέσσερις ενδεκασύλλαβους στίχους που το αποτελούν. Ο πρώτος, ο δεύτερος και ο τέταρτος στίχος ομοιοκαταληκτούν.

 

Σε αυτό το topic καλούμαστε να συζητήσουμε για τα ρουμπαγιάτ, να σχολιάσουμε και να προσθέσουμε πληροφορίες και ποιήματα, αλλά ας αφήσουμε τον όποιο προσωπικό πειραματισμό με το σχήμα για αλλού.

 

Ευχαριστώ.

 

 

 

 

Μερικά ρουμπαγιάτ του Ομάρ Καγιάμ

Με τη νηστεία και τη σιωπή λίγνεψε το φεγγάρι!

 

Φέρτε να το κεράσουμε, καινούργιο φως να πάρει!

 

Τώρα που του Ραμαζανιού πάψαν οι προσευχές,

 

σε λιτανεία θα πορευτούν κούπες με κεχριμπάρι.

 

*

 

 

Λεν, τα ουρί στον ουρανό είναι σωστοί αγγέλοι

 

μα 'γω καλύτερα ποθώ του σταφυλιού το μέλι.

 

Ό,τ' είν' μακριά είναι θαμπό κι ό,τι ψηλά μικραίνει,

 

κι απ' τα ουρί πιο σίγουρο το στρογγυλό βαρέλι!

 

*

 

Αν τύχει και ο θάνατος κάποια βραδιά με πάρει

 

πιωμένον από δυνατό κρασί, ρουμπίνι ή κεχριμπάρι,

 

πάνω από το μνήμα μου τόση ευωδιά θα βγαίνει

 

που θα μεθύσει όποιος διαβεί, γέρος ή παλικάρι!

 

*

 

 

Που όλο πίνω και μεθώ, λένε είν' αμαρτία.

 

Μεγάλη, σίγουρα, ο Θεός θα μου 'χει τιμωρία.

 

Όμως, αφού ο πάνσοφος όλα από πριν τα νιώθει,

 

μπεκρής πως θά 'μουν τό 'ξερε! Ν' αλλάξω, είν' απιστία!..

 

*

 

Χίλιες παγίδες, Κύριε, στήνεις σε κάθε βήμα

 

για να πιαστεί ο άνθρωπος της θέλησής σου θύμα.

 

Κι άμα πιαστεί, τον απειλείς και τονε φοβερίζεις.

 

Γιατί θυμώνεις; Τό 'ξερες από τα πριν το κρίμα.

 

*

 

Αν, όσοι ήπιαν, μέθυσαν και τη ζωή γλεντήσαν,

 

δεν μπαίνουν στον Παράδεισο γιατί πολύ αμαρτήσαν,

 

θε να γεμίσει η Κόλαση μπεκρήδες κι εραστές

 

και θά 'ναι στον Παράδεισο μονάχα όσοι δε ζήσαν!

 

 

*

 

Πικρή η κούπα της ζωής μου πίκρανε το στόμα,

 

γι' αυτό, γλυκό πίνω κρασί μ' άλικο πλάνο χρώμα.

 

Όποιος πεθαίνει χάνεται, κανένας μη θαρεί

 

πως είν' χρυσάφι και γι' αυτό τον κρύβουνε στο χώμα!

 

*

 

Χτες είδαμ' έναν κανατά που με ορμή χτυπούσε

 

ένα κομμάτι άργιλο κι ο άργιλος μιλούσε:

 

-Μη με χτυπάς... Μη με πονάς, μάστορα, σκέψου μόνο...

 

κάποτε ήμουν άνθρωπος πού 'πινε κι αγαπούσε.

 

*

 

Σαν μαριονέτες είμαστε οι άνθρωποι στη γη,

 

για να περνούν την ώρα τους με μας οι ουρανοί.

 

Παίζουμε λίγο, θλιβερό ή κωμικό, ένα έργο

 

κι ύστερα μας κλειδώνουνε στου Χάους το κουτί.

Edited by Cassandra Gotha
  • Like 4
Link to post
Share on other sites
Διγέλαδος

Πόσο χαίρομαι που βλέπω αυτούς τους στοίχους!

 

Για αρχή να πω ότι είναι πάρα πολύ δύσκολη η μετάφραση αυτών των ποιημάτων. Άσε που είναι και λίγοι οι Έλληνες που ξέρουν φαρσί ή Ιρανοί που ξέρουν Ελληνικά. Σας παραθέτω το σχετικό άρθρο που είχα διαβάσει όταν το έψαχνα παλιά:

 

Τα αρνητικά της μετάφρασης. Η περιπέτεια της μετάφρασης από τα περσικά στα ελληνικά, του Φερεϊντούν Φαριάντ

Link to post
Share on other sites
Cassandra Gotha

Ο άνθρωπος λέει ότι η μετάφραση είναι μια βίαιη πράξη! Προσκυνώ!

 

Ένα πολύ σημαντικό απόσπασμα:

Κατ' αρχήν πρέπει να σας πω ότι ο ρυθμός στο Ρουμπαί (τετράστιχο) είναι παρμένος από στίχους του Κορανίου. Δηλαδή: λα χοουλο βα λα οβατο ελα μπελάχ ή, σε αραβικό ρυθμό, μαφ’ ουλο μαφ’ αελον μαφ’ αυλον φα’ α, ή ηχητικά ταμ ταμ – τα τα ταμ – τα ταμ τα ταμ – ταμ ταμ ταμ, που είναι σαν το χτύπημα του τύμπανου προειδοποιητικό, και πληροφορεί για το πέρασμα της ζωής και για τη ρευστότητα των πάντων. Από μόνο του περιέχει μια φιλοσοφική έννοια.

 

Ευχαριστούμε για το link, Διγέλαδε. :drinks:

Link to post
Share on other sites

Πολυ ενδιαφερον τοπικ Κασσανδρα! Μπραβο! Δεν ξερω για περσικη ποιηση οποτε ειναι μια ευκαιρια να μαθω κιολας! Αλλα γιατι δεν μου το ειπες να το καναμε αφιερωμα με τα ολα του; Θα του αξιζε σιγουρα! ;-)

 

Ανυποπομονω να δω κι αλλα! (Σε σενα παει Διγελαδε που φαινεται να εχεις υλικο!)

Καποιους δεν τους σταματαει ο καυσωνας!

Link to post
Share on other sites

Kατι που μου κινησε την περιεργεια ειναι πως ενω ειναι μουσουλμανος και απαγορευεται να πινουν αλκοολ,εκεινος σε ολα μα ολα τα ποιηματα που ανεβασε η Κασσανδρα μιλαει με τον εναν η τον αλλο τροπο για το κρασι! Δεν λογοκριθηκαν η κατι τετοιο αυτα τα ποιηματα; Μιας και ακολουθουν απο οτι διαβασα και το κορανι;

Link to post
Share on other sites

Πόσο χαίρομαι που βλέπω αυτούς τους στοίχους!

 

Για αρχή να πω ότι είναι πάρα πολύ δύσκολη η μετάφραση αυτών των ποιημάτων. Άσε που είναι και λίγοι οι Έλληνες που ξέρουν φαρσί ή Ιρανοί που ξέρουν Ελληνικά. Σας παραθέτω το σχετικό άρθρο που είχα διαβάσει όταν το έψαχνα παλιά:

 

Τα αρνητικά της μετάφρασης. Η περιπέτεια της μετάφρασης από τα περσικά στα ελληνικά, του Φερεϊντούν Φαριάντ

 

Από το ενδιαφέρον link ξεχωρίζω κάτι που αφορά την ανάγωνση αυτής της ποίησης:

 

Ο ρυθμός του Μασναβί είναι φα’ελάτον φα’ελάτον φα’ελάτον φα’ελατ που ηχητικά είναι ταμ τα ταμ ταμ – ταμ τα ταμ ταμ – ταμ τα ταμ ταμ – ταμ τα ταμ, που έχει χορευτικό ρυθμό και κυκλικό, όπως χορεύουν οι δερβίσηδες και οι οπαδοί του Ρουμί (Μοβλανά), και είναι εναρμονισμένο με το ρυθμό της ποίησής του.

 

Η μετάφραση του από τα τουρκικά στα ελληνικά είναι ως εξής:

 

 

 

Άκου πώς παραπονιέται αυτό το νέι,

 

Πώς περιγράφει τον αποχωρισμό

 

 

 

Η δική μου εκδοχή είναι η ακόλουθη:

 

 

 

Άκου το νέι (φλογέρα), πώς αφηγείται

 

Παραπονιέται από τους χωρισμούς

 

 

 

Ο στίχος αυτός είχα διαβάσει στον Χαλίλ Γκιμπάρν ότι είναι ένα από τους μυστικιστικούς στίχους που έχουν γραφτεί. Περιέχει μια μελαγχολία, μια εικόνα αλλά και την θλίψη της ψυχής που δεν είναι πια στον παράδεισο. Τον σκέφτομαι συχνά.

 

 

Link to post
Share on other sites
Διγέλαδος

Kατι που μου κινησε την περιεργεια ειναι πως ενω ειναι μουσουλμανος και απαγορευεται να πινουν αλκοολ,εκεινος σε ολα μα ολα τα ποιηματα που ανεβασε η Κασσανδρα μιλαει με τον εναν η τον αλλο τροπο για το κρασι! Δεν λογοκριθηκαν η κατι τετοιο αυτα τα ποιηματα; Μιας και ακολουθουν απο οτι διαβασα και το κορανι;

 

Το αλκοόλ στο Ιράν απαγορεύτηκε μόλις το 1979 μετά την Ισλαμική Επανάσταση. Και γενικά σχετικά με το αλκοόλ είναι θέμα ερμήνευσης του Κορανιού. Το Κοράνι γράφει ότι η μέθη απαγορεύεται ενώ παράλληλα δείχνει συχνά τους ανθρώπους να πίνουν ένα ποτήρι κρασί μετά το φαγητό σαν χωνευτικό.

 

 

Ο στίχος αυτός είχα διαβάσει στον Χαλίλ Γκιμπάρν ότι είναι ένα από τους μυστικιστικούς στίχους που έχουν γραφτεί. Περιέχει μια μελαγχολία, μια εικόνα αλλά και την θλίψη της ψυχής που δεν είναι πια στον παράδεισο. Τον σκέφτομαι συχνά.

 

 

Το ενδιαφέρον στοιχείο εδώ είναι ότι ο Ομάρ Καγιάμ, ο οποίος ήταν μεγάλος αστρονόμος, μαθηματικός και φιλόσοφος κατηγορήθηκε ότι ήταν άθεος. Παρόλ' αυτά οι Σούφι, (άλλοι μεγάλοι πνευματικοί άνθρωποι) λέγανε ότι η πνευματικότητα που βγάζει μέσα από τα ποιήματα κάλλιστα θα μπορούσαν να τον κάνουν κι αυτόν Σούφι.

 

Στην Περσία παίρνανε στα πολύ σοβαρά τους ποιητές τους. Πιστεύανε ότι έφταναν κοντά στον Θεό με τα ποιήματά τους. Για παράδειγμα δείτε το μαυσωλείο του Καγιάμ:

 

omar_khayyam_mausoleum_nishapur.jpg

 

Και πολλοί ακόμα επισκέπτονται τον τάφο αυτό.

 

Ένας άλλος Σούφι και μεγάλος ποιητής του Ιράν που σας συνιστώ είναι ο Χαφέζ Όμως αυτός χρησιμοποιεί άλλη ποιητική φόρμα με το όνομα "Γκαζάλ" (ερωτικά ποιήματα σε δίστιχα νομίζω ; )

 

Στην ίδια σελίδα έχει την παρακάτω μετάφραση:

 

Γιάρ μορίντε ράχε εσκ΄ρι φέκρε μπαντναμί μάκον

Σεϊχε σανάν χερκέ ράχνε χανεγιέ χαμάρ ντάστ

 

Η περιγραφική μετάφραση (έχει και το κρασί που αναφέραμε πιο πριν)

Όποιος στο δρόμο του Έρωτα βαδίζει

Για το καλό του τ’ όνομα καθόλου δε φροντίζει.

Στου έρωτα το δόκανο πιάστηκε κι ο Σεΐχης

Και απ’ του καημού το βάσανο πέταξε και το ράσο

Λησμόνησε τις προσευχές, παράτησε τους φίλους

Και στο κρασί των άπιστων ζητά τη γιατρειά του.

Η λακωνική μετάφραση

Αν είσαι οπαδός του δρόμου του Έρωτα, μη σκέφτεσαι την κακοφημία σου,

Ο Σεΐχης Σαναάν άφησε το ράσο του υποθήκη στο σπίτι του ταβερνιάρη.

 

Ο Χαφέζ να φανταστείτε ότι ήταν τόσο αγαπητός και ιερός που πολλοί Ιρανοί τον έχουν δίπλα στο Κοράνι.

Το μνημείο του:

 

Hafez2009.jpg

 

Δυστυχώς δεν νομίζω να έχει μεταφραστεί ο Χαφέζ στα ελληνικά :( Έχω μόνο σε αγγλικά βιβλία τα ποιήματά του.

Ένα άλλο όμορφο δίστιχο που είχα ακούσει στο Ιράν ήταν το παρακάτω (σε ελεύθερη μετάφραση ):

 

"Μην μου μιλάτε για την όμορφη μελωδία που βγάζει το αηδόνι του βασιλιά,

γιατί το μόνο που ακούω είναι ένα πουλί που είναι μέσα σε ένα χρυσό κλουβί."

 

Υπάρχουν και άλλοι ποιητές (όπως ο αντίστοιχος Πέρσης Όμηρος με το όνομα Φερντοσί, ο οποίος έγραψε ένα επικό ποίημα 60.000 δισύλλαβων).

Link to post
Share on other sites

Πολύ ενδιαφέρον θέμα τα ρουμπαγιάτ.

Παραθέτω το παρακάτω βίντεο, που είναι 3 μεταφρασμένα ρουμπαγιάτ του Ομάρ Καγιάμ, μελοποιημένα από τον Θανάση Παπακωνσταντίνου.

 

 

 

 

http://www.youtube.com/watch?v=JHoPID0g2pQ

  • Like 1
Link to post
Share on other sites

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

Loading...
×
×
  • Create New...

Important Information

You agree to the Terms of Use, Privacy Policy and Guidelines. We have placed cookies on your device to help make this website better. You can adjust your cookie settings, otherwise we'll assume you're okay to continue..